Ga nổi hay ga ngầm? Phân loại nhà ga tuyến metro số 3 TP.HCM

Cùng một tuyến metro nhưng nhà ga lại có hai gương mặt rất khác nhau. Ở hai đầu tuyến metro số 3 TP.HCM, ga nằm trên mặt đất giữa đồng ruộng và quốc lộ, dễ thấy bằng vòng tròn vàng rõ nét. Vào đoạn xuyên tâm, ga chìm xuống lòng đất, chỉ còn để lại một mảng tô vàng phủ trên mặt phố. Bài viết này không kể lại hành trình theo thứ tự, mà xếp 30 khung ảnh vệ tinh thành hai nhóm cao độ, rồi chỉ ra ba thời điểm tuyến buộc phải chuyển pha: khi vượt Quốc lộ 1A, khi luồn vào Chợ Lớn và khi chạm kênh Thị Nghè. Vòng tròn lớn là ga tại nút giao, chấm nhỏ là ga thông thường, còn vùng tô vàng là ga ngầm hoặc khu depot.

Nhóm ga mặt đất đầu tuyến: từ An Hạ tới Trần Đại Nghĩa

Toàn bộ chặng tây bắc huyện Bình Chánh thuộc nhóm ga nổi. Quỹ đất còn rộng, dân cư thưa và không có vật cản ngầm khiến việc đặt ga trên mặt đất là lựa chọn hiển nhiên. Bốn khung hình đầu cho thấy ga bám sát trục đường hiện hữu.

Ga mặt đất khởi hành trên trục An Hạ – Thanh Niên

Điểm xuất phát thuộc nhóm ga nổi rõ ràng nhất. Vạch vàng nằm ở nửa dưới khung, bám trục An Hạ – Thanh Niên. Phía tây là dải nhà xưởng với Công ty Đại Dũng I, hồ KCN Đức Hòa 1 và khu dân cư Ora Park; phía đông là mảng Rừng chà là nước.

Ga nổi đầu tiên tại giao Đường Kênh 2-3

Vòng tròn ga đầu tiên hiện ra đúng chỗ tuyến cắt Đường Kênh 2-3, một dạng ga nổi điển hình. Xung quanh là Chùa An Hạ, Trang trại Ong Dú Tịnh Thân và Vườn Bưởi Tấn Phát. Góc dưới trái ghi Khu công nghiệp Hạnh Phúc và tỉnh lộ DT10, kênh Trần Hải Phụng cắt chéo khung.

Ga Cầu Xáng và ga nhỏ gần Chùa Thanh Tâm

Khung nhiều địa danh nhất chặng đầu, nhưng vẫn thuần nhóm ga nổi. Vòng tròn ga lớn nằm sát cầu Xáng, chỗ tuyến cắt tỉnh lộ DT10, quanh là Chợ Cầu Xáng, Nhà thờ Giáo xứ Ninh Phát và Trường THCS Phạm Văn Hải. Xa hơn về nam có ga nhỏ cạnh Chùa Thanh Tâm.

Ga Vườn Thơm trước khúc cua sang Trần Đại Nghĩa

Vẫn là ga nổi, nhưng đây là chỗ tuyến đổi hướng lần đầu. Sau ga trên đường Vườn Thơm và điểm dừng nhỏ trên Mai Bá Hương, vạch vàng uốn cong nhập vào đường Trần Đại Nghĩa. Phía đông nổi bật Học viện Phật giáo Việt Nam TP.HCM và Thư viện Trí Quảng, cạnh dân cư xã Bình Lợi.

Chuỗi ga nổi dọc Trần Đại Nghĩa qua Lê Minh Xuân

Đoạn này vẫn nằm trọn trong nhóm ga mặt đất. Điểm đáng chú ý về cao độ là tuyến hai lần tách khỏi đường hiện hữu để mở hành lang riêng giữa đồng, một cách bố trí chỉ khả thi khi ga còn ở trên mặt đất.

Ga nổi khu Smart City – Sing Việt

Vạch vàng chạy chéo đều theo đường Trần Đại Nghĩa, hai bên là đồng ruộng xen rừng tràm. Cụm nhãn Công ty TNHH Đô Thị Sing Việt và Smart City Bình Chánh nằm sát một chấm ga khoanh vòng. Các trục ngang Kinh A, Lê Đình Chi cắt vuông góc, phía đông có Hồ Câu Bắc Hà.

Ga nổi khu Trại Dê giống bên Kênh Chín

Khung phơi rõ cấu trúc thủy lợi ô bàn cờ, với Kênh Chín, Kênh C6 và Kinh A đan vuông vức, cầu Cống 9 Kênh A ở góc dưới trái. Tuyến chạy đến khu nhãn Trại Dê giống thì có vòng tròn ga kèm chấm vàng, gần hồ câu Van Phuc Fishing Lake. Nhãn SAF-Việt cho thấy tính bán công nghiệp.

Ga nổi đơn độc giữa đồng gần Võ Hữu Lợi

Toàn cảnh khúc cua chữ S hiện rõ: từ ga khu Trại Dê giống, vạch vàng lượn qua kênh rồi phóng thẳng hướng đông nam, không bám đường hiện hữu nào. Giữa ảnh là một vòng tròn ga nổi gần trục Võ Hữu Lợi. Góc phải dày nhãn Khu công nghiệp Lê Minh Xuân, Trại tạm giam huyện Bình Chánh và Vườn Mai Nhật Dương.

Hai ga nổi liền kề ở vùng đệm khu công nghiệp

Vạch vàng cắt chéo vùng chuyển tiếp. Phía bắc là bàn cờ đường nội bộ khu công nghiệp với Đường số 3, 5B, 7C; giữa ảnh tuyến cắt đường Võ Hữu Lợi. Hai ga khoanh vòng thuộc nhóm nổi: một ở khu Nhà lưu trú công nhân Lê Minh Xuân, một gần nhãn Cty Búp Trà Tươi, cạnh KDC Amazing.

Ga nổi cầu Láng Le bên vùng di tích

Tuyến giữ hướng đông nam, cắt hệ kênh dày với Kênh 7 dọc phía đông và cầu Kênh C ở góc trên phải. Vòng tròn ga nổi bật ngay khu nhãn Cầu Láng Le, còn góc dưới trái là Văn bia Tưởng niệm Xuân Mậu Thân 1968. Dân cư quần tụ theo trục kênh, xen ruộng lúa và vườn mai.

Nhóm ga nổi cửa ngõ Tân Kiên và điểm chuyển pha đầu tiên

Cụm Tân Kiên vẫn là ga mặt đất, nhưng đây là nơi xuất hiện ngưỡng chuyển pha thứ nhất. Khi tuyến chạm Quốc lộ 1A ở Hưng Nhơn và An Lạc, cao độ bắt đầu thay đổi để chuẩn bị chui xuống lòng đất phía Chợ Lớn.

Cụm ga nổi y tế trên trục Võ Trần Chí

Vạch vàng đổ từ bắc xuống theo đường Võ Trần Chí. Hai vòng tròn ga nổi hiện rõ: một gần nhãn Văn Phòng Phẩm Công Minh, một cạnh cụm Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch và Trung tâm Pháp y TP.HCM. Phía dưới thêm hai ga gần VNVC Tân Kiên và Trường Mầm non Minh Thư.

Hai ga nổi trên khúc cua chữ U qua Tân Kiên

Khung cho thấy trọn khúc cua chữ U: từ trục Võ Trần Chí, vạch vàng ngoặt sang hướng đông. Hai vòng ga nổi đặt gần Trung tâm tiêm chủng VNVC Tân Kiên và khu Vườn Liễu Quán – Đình Tân Kiên. Các nhãn sông Chợ Đệm, Cầu Bình Điền 1, Quốc lộ 1A báo hiệu ngưỡng chuyển pha sắp tới; Cống Tân Kiên là mốc dễ nhận.

Đoạn ga nổi Tân Kiên nhìn từ sông Chợ Đệm

Ảnh chụp lùi về nam làm rõ bối cảnh Tân Kiên: vạch vàng chạy ngang phần trên khung với các ga khu VNVC Tân Kiên và Đình Tân Kiên, đều là ga nổi. Phía nam là vùng dân cư kênh rạch của thị tứ Chợ Đệm với Tu viện Tường Vân, cầu Cái Tâm và tỉnh lộ DT830C. Trục Võ Trần Chí cắt dọc bên trái.

Ga nổi Hưng Nhơn: ngưỡng chuyển pha vượt Quốc lộ 1A

Đây là lý do chuyển pha thứ nhất: tuyến phải vượt Quốc lộ 1A. Vạch vàng từ phía tây băng tới, gặp quốc lộ ở khu đường Hưng Nhơn với một vòng tròn ga lớn cạnh nút giao hoa thị, rồi bẻ hướng bắc. Góc phải là sông Chợ Đệm cùng Trạm thu phí Chợ Bình Điền, KHO IIIB2, kho lạnh Satra và KDC Bến Lức.

Hai ga nổi An Lạc bên nút giao Võ Văn Kiệt

Khung ôm trọn đầu mối An Lạc, nơi Quốc lộ 1A gặp đại lộ Võ Văn Kiệt bằng nút hoa thị, kề bên là Khu đô thị Akari City – Nam Long Group. Vạch vàng bám phía đông quốc lộ với một ga ở khu Nhà Tang Lễ Thành Phố – Bãi xe Kiến Long, vượt cầu An Lạc rồi thêm một ga cạnh Tòa án nhân dân Khu vực 9.

Chuyển sang nhóm ga ngầm: lý do luồn vào Chợ Lớn

Từ Kinh Dương Vương trở đi, ký hiệu trên ảnh đổi hẳn. Vòng tròn nhường chỗ cho các mảng tô vàng, tức tuyến đã chui xuống lòng đất. Nguyên nhân của điểm chuyển pha thứ hai lộ rõ trên ảnh vệ tinh: cấu trúc phố hẻm ô cờ dày đặc của Chợ Lớn không còn chỗ cho hành lang trên cao.

Ga nổi cuối Kinh Dương Vương: khu Bệnh viện Triều An

Vạch vàng chạy chéo dọc đường Kinh Dương Vương. Vòng tròn ga lớn nằm ngay khu Bệnh viện Triều An và hẻm 519, thêm điểm dừng gần đường Rạch Bà Tiếng, đều còn là ga nổi. Góc trên phải ghi Bến xe Miền Tây. Quanh đó là Đại Hy Palace, chung cư Diamond Riverside, Bệnh viện Quốc tế City và Gia An 115.

Ga Công viên Phú Lâm, ngay trước điểm hạ ngầm

Đoạn giữa trục Kinh Dương Vương dày đặc thương mại: Chợ An Lạc và Bến xe Miền Tây ở giữa ảnh, AEON MALL Bình Tân cùng CGV phía tây, Galaxy Cinema Kinh Dương Vương phía đông. Vạch vàng chạy tới vòng ga cạnh Công viên Phú Lâm, nơi giao trục Hậu Giang – An Dương Vương, gần MM Mega Market Bình Phú.

Ga ngầm đầu tiên ở khu cầu vượt Cây Gõ

Đây chính là chỗ pha thay đổi lần thứ hai. Tại khu cầu vượt Cây Gõ, nơi hội tụ Hồng Bàng, Bà Hom và tỉnh lộ DT10, một vùng tô vàng lớn thay cho vòng tròn quen thuộc, báo hiệu ga ngầm. Phía bắc là Quận 11 với Lạc Long Quân, Kênh Tân Hóa; phía nam là phố chợ Bình Tiên, Hậu Giang, Him Lam Chợ Lớn.

Chuỗi ga ngầm dọc Hồng Bàng qua Chợ Lớn

Khung vàng rực những đốm ga ngầm nối nhau dọc trục Hồng Bàng: một tại khu cầu vượt Cây Gõ, một ở đoạn giao Nguyễn Trãi, một tại khu Tân Hưng, xa hơn là vòng ga cạnh Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Hai bên là Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, chợ Bình Tây và Miếu Bà Thiên Hậu – Hội quán Tuệ Thành.

Ga Đại học Y Dược và ga Nguyễn Tri Phương

Tuyến ngầm tiếp tục theo trục Hùng Vương với hai vòng tròn ga: một ôm khu Đại học Y Dược TP.HCM và Hùng Vương Plaza, một tại giao lộ Nguyễn Tri Phương cạnh Chợ An Đông. Xa hơn về đông bắc còn vùng tô vàng gần khu Trần Nhân Tôn. Quanh đó là Trung tâm Y khoa Hòa Hảo, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới và chợ hoa Hồ Thị Kỷ.

Nhóm ga ngầm trung tâm và điểm chuyển pha thứ ba

Đoạn lõi trung tâm vẫn thuần ga ngầm, với các mảng tô vàng nằm ngay dưới những công trình biểu tượng. Ngưỡng chuyển pha thứ ba nằm ở cuối đoạn này, khi tuyến chạm kênh Thị Nghè và chuẩn bị ngoi dần lên bờ bắc.

Ga ngầm Bệnh viện Từ Dũ và vòng xoay Lý Thái Tổ

Khung nối ba điểm dừng ngầm liên tiếp: vùng tô vàng trên Hùng Vương gần Trần Nhân Tôn, vòng ga ở vòng xoay giao Lý Thái Tổ – Nguyễn Thị Minh Khai – Phạm Viết Chánh, và vùng tô vàng lớn ôm nhãn Bệnh viện Từ Dũ – Khu N. Dọc hành lang là Đại học Khoa học Tự nhiên, Bệnh viện Nhi Đồng 1 và Công viên 23 Tháng 9.

Ga ngầm Tao Đàn và ga Hai Bà Trưng

Vạch vàng cắt chéo trái tim thành phố theo đường Nguyễn Thị Minh Khai, đều là ga ngầm. Hai mảng vàng hiện rõ: một tại giao lộ Cách Mạng Tháng Tám sát Công viên Tao Đàn, một ở khu giao Hai Bà Trưng. Chung quanh là Dinh Độc Lập, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, chùa Xá Lợi và Vincom Center Đồng Khởi.

Ga ngầm Thảo Cầm Viên và điểm chạm kênh Thị Nghè

Đây là lý do chuyển pha thứ ba: tuyến chạm kênh Thị Nghè và phải chuẩn bị ngoi lên. Đoạn cuối Nguyễn Thị Minh Khai khép lại bằng vùng tô vàng cạnh Trường THPT Trưng Vương sát Thảo Cầm Viên Sài Gòn, và vùng tô vàng thứ hai bên kia cầu Thị Nghè ở khu nhãn Hanuri. Khung đầy mảng xanh, kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè và Vinhomes Golden River.

Trở lại nhóm ga nổi ở hành lang đông bắc

Sang bờ bắc kênh Thị Nghè, cao độ đảo chiều lần cuối: tuyến ngoi dần lên và trở lại nhóm ga trên cao dọc Quốc lộ 13. Ga ngầm khu Hanuri là điểm bản lề giữa hai pha.

Ga ngầm Hanuri và ga nổi ngã tư Hàng Xanh

Vạch vàng leo dần lên đông bắc theo đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, với vùng tô vàng ga ngầm ở khu nhãn Hanuri và vòng tròn ga nổi phía trên tại giao Điện Biên Phủ – Bạch Đằng – Quốc lộ 13. Phía đông là Khu du lịch Văn Thánh, Pearl Plaza, Landmark 81 và Công viên Vinhomes Central Park.

Ga nổi Bến xe Miền Đông và ga đầu cầu Bình Triệu

Khung bao trọn đoạn Quốc lộ 13 nóng nhất Bình Thạnh: hai vòng tròn ga nổi trên quốc lộ, một tại khu giao Ung Văn Khiêm cạnh Beta Cinemas, một phía nam ở khu Bạch Đằng – Điện Biên Phủ. Lên phía bắc, một vùng tô vàng nằm ngay đầu cầu Bình Triệu, cạnh Ga Tàu Thủy Thanh Đa và Bờ kè Thanh Đa.

Ga nổi Bình Triệu bên đường sắt quốc gia

Tuyến vượt sông Sài Gòn theo hành lang cầu Bình Triệu – cầu Bình Lợi vào đất Thủ Đức. Vòng tròn ga nổi đặt ngay khu nhãn Ga Bình Triệu trên đường Kha Vạn Cân, tạo thế trung chuyển ba tầng cùng đại lộ Phạm Văn Đồng với Gigamall, White Palace, Opal Garden và Opal Riverside.

Nhóm ga nổi cuối tuyến và nhánh depot

Bốn khung cuối trở lại thuần nhóm ga nổi, khép lại bằng ga cuối trong lòng nút giao quốc lộ và một nhánh kỹ thuật mảnh dẫn về depot. Không còn mảng tô vàng ngầm nào ở đoạn này.

Ga nổi Hiệp Bình Chánh bên Vạn Phúc City

Vạch vàng chạy dọc Quốc lộ 13 xuyên phường Hiệp Bình Chánh với hai vòng tròn ga nổi: một tại khu giao Nguyễn Thị Nhung cạnh Vạn Phúc Badminton Club, một ở khu hẻm 577 trên đường Hiệp Bình. Phía tây là đại đô thị Vạn Phúc City với hồ trung tâm và Jardin Park; phía đông là KDC Hồng Long cùng rạch Dừa.

Ga nổi tiến về nút giao ngã tư Bình Phước

Đoạn kết tuyến chính: vạch vàng theo Quốc lộ 13 lên phía bắc, nơi vòng tròn ga nổi lớn nằm ngay nút giao với Quốc lộ 1A, cạnh Đội Cảnh sát Giao thông Bình Triệu và Nhà xe Thành Công – Chi nhánh Ngã 4 Bình Phước. Phía tây là sông Sài Gòn với Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cơ sở Vân Khánh bên khu An Phú Đông.

Ga nổi cuối tuyến giữa lòng ngã tư

Ảnh đặc tả điểm cuối phía đông bắc: vòng tròn ga nổi nằm trọn trong lòng nút giao ngã tư Bình Phước, nơi Quốc lộ 13 gặp Quốc lộ 1A. Quanh nút giao là Chợ Đầu Mối Thủ Đức, Sunview Town, chợ Tam Bình và tỉnh lộ DT43 đi Bình Chiểu. Quốc lộ 1A vượt sông Sài Gòn ở góc trái, bên kia là khu An Phú Đông.

Nhánh depot mặt đất men rạch Gò Dưa

Khung lùi lại để thấy trọn nhánh nối depot: từ tuyến chính trên Quốc lộ 13, đoạn có ga tại hẻm 577, một vạch vàng mảnh rẽ ngang khu dân cư đường Số 8 – hẻm 718 rồi bẻ xuống men vùng đất thấp ven rạch Gò Dưa. Dải đất còn trống, xen vườn tạp và ao hồ với nhãn Hồ câu cá Tạm Bình Thủ Đức, Câu cá giải trí Chú Thủy.

Điểm dừng cuối cùng của vạch vàng

Ảnh cuối khép lại chuỗi 30 khung: vạch vàng nhánh depot dừng ở khu đất ven rạch Gò Dưa, phía đông trục Quốc lộ 13 đoạn Hiệp Bình. Trong khung vẫn thấy ga Hiệp Bình tại hẻm 577, KDC Hồng Long, đường Hiệp Bình và rạch Dừa, cùng sông Sài Gòn ôm lấy Jardin Park thuộc Vạn Phúc City.

Các dự án và khu vực hưởng lợi từ tuyến metro số 3

Xếp theo cao độ ga, có thể thấy các khu dân cư và trung tâm thương mại phân bố cả ở đoạn ga nổi lẫn đoạn ga ngầm. Danh sách sau chỉ mô tả vị trí tương đối với nhà ga theo bản vẽ KML.

• Cạnh nhóm ga nổi đầu tuyến: khu dân cư Ora Park và Khu công nghiệp Hạnh Phúc ở vùng ga An Hạ; Khu đô thị Sing Việt cùng Smart City Bình Chánh trên trục Trần Đại Nghĩa; Khu công nghiệp Lê Minh Xuân, Nhà lưu trú công nhân Lê Minh Xuân và KDC Amazing quanh hai ga vùng đệm.
• Cạnh nhóm ga nổi cửa ngõ Tây: chung cư Ehome 3 – Tây Sài Gòn và KDC Bến Lức gần ga Hưng Nhơn; Khu đô thị Akari City tại nút giao Võ Văn Kiệt; chung cư Diamond Riverside gần ga Bệnh viện Triều An; AEON MALL Bình Tân và MM Mega Market Bình Phú quanh ga Công viên Phú Lâm.
• Cạnh nhóm ga ngầm trung tâm: Him Lam Chợ Lớn và Hùng Vương Plaza trên đoạn ngầm Hồng Bàng – Hùng Vương; Vincom Center Đồng Khởi và GEM Center gần các ga ngầm Tao Đàn, Hai Bà Trưng; Vinhomes Golden River gần ga ngầm Thảo Cầm Viên.
• Cạnh nhóm ga nổi đông bắc: Pearl Plaza, Landmark 81 và Công viên Vinhomes Central Park cạnh ga ngã tư Hàng Xanh; Gigamall, White Palace, Opal Garden và Opal Riverside quanh ga Bình Triệu; Vạn Phúc City cùng Jardin Park đối diện hai ga Hiệp Bình Chánh; Sunview Town gần ga cuối ngã tư Bình Phước.

Điểm chung là cả ga nổi lẫn ga ngầm đều có ít nhất một cụm dân cư hoặc trung tâm thương mại trong phạm vi vài trăm mét theo bản vẽ. Ga nổi ở hai đầu tuyến thường đi kèm quỹ đất trống, còn ga ngầm ở đoạn xuyên tâm bù lại bằng mật độ tiện ích sẵn có rất cao trên các trục đường lớn.

Tổng kết

Đọc theo cao độ, tuyến metro số 3 TP.HCM chia thành ba khối rõ ràng: khối ga nổi đầu tuyến từ An Hạ qua Trần Đại Nghĩa, Lê Minh Xuân, Tân Kiên đến An Lạc; khối ga ngầm xuyên tâm từ cầu vượt Cây Gõ dọc Hồng Bàng – Hùng Vương – Nguyễn Thị Minh Khai đến kênh Thị Nghè; và khối ga nổi đông bắc từ Hàng Xanh dọc Quốc lộ 13 tới ngã tư Bình Phước. Ba lần chuyển pha đều có lý do đọc được ngay trên ảnh: vượt Quốc lộ 1A ở Hưng Nhơn, luồn vào phố ô cờ Chợ Lớn tại Cây Gõ, và chạm kênh Thị Nghè ở Thảo Cầm Viên. Hiểu được nhịp lên – xuống ấy, người đọc sẽ không còn nhầm giữa vòng tròn ga nổi và mảng tô vàng ga ngầm khi dò bản đồ.

Ghi chú quan trọng

• Ga trên cao và ga ngầm tuyến metro số 7 TP.HCM: đoạn nào chìm, đoạn nào nổi?
• Bản đồ tuyến metro số 1 TP.HCM: vị trí ga ngầm và ga trên cao
• Bản đồ tuyến metro số 2 TP.HCM: vị trí ga ngầm và ga trên cao
• Metro số 4 TP.HCM: đoạn nào đi trên cao, đoạn nào chui ngầm?
• Metro số 9 TP.HCM đi ngầm hay trên cao? Phân loại ga theo cao độ