Ga trên cao hay ga ngầm? Phân loại nhà ga tuyến metro số 5 TP.HCM

Nhiều người hình dung metro là một đường thẳng nằm cùng một độ cao suốt hành trình. Thực tế, tuyến metro số 5 TP.HCM lại thay đổi cao độ nhiều lần. Bài viết này đọc 30 ảnh vệ tinh để phân loại từng vị trí ga theo cao độ.

Cách nhận biết khá đơn giản trên lớp KML. Nơi vạch xanh còn in rõ trên mặt đất và có vòng tròn ga lộ thiên, đó là đoạn đi trên cao hoặc mặt đất. Nơi vạch chìm dưới trục phố và xuất hiện mảng tô đặc, đó là đoạn đi ngầm. Chuỗi 30 khung hình cho thấy tuyến chuyển pha ra sao, và vì sao phải chuyển.

Pha trên cao đầu tuyến: vùng ven sông Long Phước (ảnh 01–05)

Năm khung hình mở đầu thuộc vùng đất thấp, mật độ công trình mỏng và nhiều mặt nước. Ở địa hình như vậy, đưa tuyến lên cao là lựa chọn hợp lý: chi phí thấp hơn ngầm, lại dễ vượt sông rạch. Các ga trong nhóm này đều là ga lộ thiên.

Ảnh 01 – Ga trên cao đầu tiên tại Tam Đa

Khung hình đầu tiên đặt tại khu Tam Đa, phường Long Trường của TP Thủ Đức. Vòng tròn ga trung chuyển nằm lộ thiên gần Trường Đại học Luật TP.HCM Cơ sở 3. Vạch tuyến cắt chéo vùng ao vườn, băng đường Tam Đa, phía dưới là cao tốc CT29 với trạm thu phí Long Trường.

Ảnh 02 – Cặp ga mặt đất hai bên sông Tắc

Vạch tuyến vượt sông Tắc sang phường Long Phước, đặt hai chấm ga nhỏ ở cùng cao độ mặt đất. Ga phía Tây gần VITEC Farm Thủ Đức, ga phía Đông cạnh đường 409 và cầu Ông Hòa. Từ đây tuyến men rạch Ván lên phía Bắc, tiến sát sông Đồng Nai.

Ảnh 03 – Cung cong lộ thiên men rạch Ván

Cả cung cong này giữ nguyên một cao độ. Từ khu Hẻm 187 có ga trung chuyển gần đường Long Thuận, tuyến lượn theo đường Cầu Đình rồi men rạch Ván, chạy song song bờ sông Đồng Nai. Hai ga nhỏ hiện rõ, quanh là chợ Long Phước, bến du thuyền và Chill Garden.

Ảnh 04 – Nút ga lộ thiên giữa phường Long Phước

Giữa phường Long Phước, hai hành lang gặp nhau ở cùng cao độ. Trục Đông – Tây qua Hẻm 198 và Hẻm 187 có ga trung chuyển cùng ga cạnh Eco Garden LT. Nhánh Bắc – Nam bám đường Long Phước với ga gần Quán ăn gia đình Vườn Xưa. Bảo tàng Áo Dài nằm trong khung.

Ảnh 05 – Ga cao vượt sông Tắc tại cầu Long Đại

Khúc uốn sông Tắc buộc tuyến đi trên cao để vượt nước. Ga vòng tròn gần Saigon Pony Club và Công viên Sông Tắc nằm ở cao độ trên; một ga phía Nam gần Quán Vườn Xưa. Vạch xanh vượt sông tại khu đường Cầu Long Đại, vào lưới đường khu The Manhattan.

Pha trên cao qua đại đô thị và trục Liên Phường (ảnh 06–10)

Sang vùng đô thị hóa, tuyến vẫn giữ pha trên cao nhưng chạy thẳng theo trục đường bộ thay vì uốn theo sông. Đi cao ở đây giúp tránh giao cắt với dòng xe đông đúc bên dưới, đồng thời giữ được tốc độ khi xuyên qua khu dân cư mật độ trung bình.

Ảnh 06 – Hai ga cao trong lòng Vinhomes Grand Park

Tuyến đi trên cao xuyên tâm Vinhomes Grand Park, ngang Vincom Mega Mall Grand Park, Công viên ánh sáng và cụm Origami. Hai ga được đánh dấu ở phía Nam khu đô thị, gần Lumiere Boulevard – Tháp Daisy và khu thấp tầng Đ.M2 – Đ.M4, sát các đường Anh Đào, Phước Thiện.

Ảnh 07 – Chuỗi ga cao nối đại đô thị với ven sông

Đoạn này giữ nguyên pha cao suốt bốn điểm dừng. Từ ga gần Lumiere Boulevard – Tháp Daisy, tuyến qua hai ga khu thấp tầng Đ.M2 – Đ.M4, băng sông Tắc ở khu Công viên Sông Tắc, dừng tại ga Saigon Pony Club rồi xuống ga Quán Vườn Xưa. Nhà Thờ Giáo Xứ Long Đại nằm gần đó.

Ảnh 08 – Ga cao trên vòng khép kín Long Phước

Toàn bộ vòng khép kín Long Phước nằm ở pha trên cao. Nhánh đường Long Phước đi qua ga Vườn Xưa và Hồ Câu Cá Thể Thao MIDI, gặp trục ngang tại Hẻm 198 – Hẻm 187 có ga trung chuyển và ga Eco Garden LT. Tuyến chạy Tây tới cầu Trường Phước, đặt ga cạnh The Stay Saigon Riverfront.

Ảnh 09 – Ga cao đầu trục Long Thuận – Liên Phường

Tại cầu Trường Phước, tuyến vượt sông Tắc lần cuối bằng cầu cạn, đặt ga cạnh The Stay Saigon Riverfront và Long Thuận Villa Riverside. Sau đó vạch xanh bám hành lang đường Long Thuận – Liên Phường, thêm một ga gần khu Usfarm. Chợ Long Trường và Nhà Văn Hóa Phường Trường Thạnh nằm trong khung.

Ảnh 10 – Cặp ga cao trên đường Liên Phường

Vạch tuyến chạy trên cao theo đường Liên Phường qua Trường Thạnh – Long Trường. Ga vòng tròn lớn gần sân bóng đá An Phú Arena, ga nhỏ phía Đông cạnh Usfarm. Phía Nam là công viên Đông Tăng Long; phía Bắc có đường Lã Xuân Oai, Trường THPT Long Trường và đường Võ Văn Hát.

Pha trên cao qua các giao cắt lớn tới An Phú (ảnh 11–14)

Đoạn này tuyến vẫn đi cao, nhưng phải vượt hàng loạt trục vành đai lớn. Vì thế các cầu cạn được nâng qua giao lộ, còn ga trung chuyển đặt ngay điểm cắt để hành khách dễ chuyển hướng. Đây là bước đệm trước khi tuyến chạm mật độ đô thị buộc phải chui xuống.

Ảnh 11 – Ga cao vượt trục Võ Chí Công

Tuyến bắc cầu cạn qua trục Võ Chí Công, đặt ga trung chuyển ngay giao lộ, gần chung cư The Eastern và Cánh Diều Playschool Thủ Đức. Một ga khác phía Đông trên đường Liên Phường, cạnh khu Villa Park. Dòng rạch Chiếc uốn qua Park Riverside, The Classia Khang Điền và Rio Vista.

Ảnh 12 – Ba ga cao quanh giao Đỗ Xuân Hợp

Ba ga trong khung đều thuộc pha trên cao: ga khu Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương gần đường D3A – D5A, ga trung chuyển giao Võ Chí Công ở mép phải, ga cửa ngõ The Global City góc dưới trái. Rạch Chiếc uốn phía Bắc với Gia Hòa Park, Flora Fuji và Riviera Cove.

Ảnh 13 – Ga cao cạnh sân vận động Rạch Chiếc

Hai ga tại đây vẫn ở cao độ trên: một gần Sân Tennis Pickleball Đông Sài Gòn, một tại The Global City. Ở giữa là khu đất ghi chú Sân vận động quốc gia Rạch Chiếc. Phía Tây hiện trục Mai Chí Thọ và ga Rạch Chiếc của metro hiện hữu; phía Nam là hành lang cao tốc CT29 – CT01.

Ảnh 14 – Ga trung chuyển An Phú trên cao

Tại nút giao An Phú, tuyến nhập hành lang Xa lộ Hà Nội – Song Hành, đặt ga trung chuyển trên cao trùng Nhà ga An Phú của tuyến metro hiện hữu, thêm một ga cạnh Estella Place. Phía Bắc là Thảo Điền với Vincom Mega Mall Thảo Điền, Masteri Thảo Điền và sông Sài Gòn.

Điểm chuyển pha: vượt sông Sài Gòn để chui ngầm (ảnh 15–16)

Đây là bản lề cao độ của cả tuyến. Vạch xanh vượt sông Sài Gòn khi còn ở trên cao, rồi ngay khi chạm mật độ đô thị dày đặc của Bình Thạnh, ký hiệu chuyển thành mảng tô đặc. Lý do đổi pha rất rõ: nội thành không còn quỹ đất cho cầu cạn.

Ảnh 15 – Vượt sông trên cao rồi bắt đầu chìm

Khung hình ghi lại đúng khoảnh khắc đổi pha. Bờ Đông Thảo Điền còn Nhà ga Thảo Điền và Nhà ga An Phú trên cao; bờ Tây, ga khu Tân Cảng – Điện Biên Phủ là ga lộ thiên cuối, rồi vùng tô đặc ở nút Nguyễn Hữu Cảnh mở đầu đoạn ngầm. Landmark 81 và Pearl Plaza nằm trong khung.

Ảnh 16 – Ga ngầm đầu tiên dưới Điện Biên Phủ

Vào Bình Thạnh, tuyến đã đi ngầm dọc đường Điện Biên Phủ rồi chuyển sang trục Bạch Đằng. Một ga ngầm tại giao lộ Quốc lộ 13, một ga ngầm khác gần chợ Bà Chiểu – Phan Đăng Lưu. Khung hình còn cho thấy khu du lịch Văn Thánh, rạch Thị Nghè và chú thích Ga Metro Văn Thánh 48/10.

Pha đi ngầm xuyên lõi nội thành (ảnh 17–22)

Sáu khung hình gần như không còn vạch xanh nổi trên mặt đất. Thay vào đó là chuỗi mảng tô đặc và vòng tròn ga nằm dưới các trục phố lớn. Đi ngầm là bắt buộc ở đây, vì tuyến luồn qua vùng dân cư và dịch vụ đông nhất thành phố mà không thể chiếm mặt đường.

Ảnh 17 – Ga ngầm dưới trục Phan Đăng Lưu

Giữa khu nhà phố dày đặc của Phú Nhuận, tuyến chạy ngầm dưới trục Phan Đăng Lưu. Một mảng tô đặc gần giao lộ Đinh Kế Xương – Thích Quảng Đức, một ga ngầm cạnh chợ Bà Chiểu ở góc Phan Đăng Lưu – Lê Quang Định. Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn và kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè nằm trong khung.

Ảnh 18 – Hai ga ngầm dưới Hoàng Văn Thụ

Tuyến chuyển sang trục Hoàng Văn Thụ, vẫn giữ pha ngầm. Hai ga ngầm xuất hiện: một gần White Palace Hoàng Văn Thụ và sân vận động Quân khu 7, một ở đoạn giữa gần Diamond Place. Công viên Hoàng Văn Thụ có thêm vùng tô ga ngầm cạnh CGV Hoàng Văn Thụ; Bệnh viện Tâm Anh nằm gần đó.

Ảnh 19 – Ba tầng ga ngầm khu Lăng Cha Cả

Ba vị trí ga ở đây đều ngầm. Vùng tô đặc tại khu Hoàng Việt – The ADORA – CGV Hoàng Văn Thụ, tức Lăng Cha Cả; ga trung chuyển tại công viên Hoàng Văn Thụ – sân vận động Quân khu 7; ga cạnh Bệnh viện Thống Nhất. Các trục Cộng Hòa, Trường Chinh và Út Tịch lộ rõ trên mặt.

Ảnh 20 – Hai vùng ga ngầm trên Lý Thường Kiệt

Tuyến đổi hướng Bắc – Nam, tiếp tục ngầm dưới hành lang Lý Thường Kiệt. Hai vùng tô đặc: một tại khu chợ Tân Bình quanh giao Phú Hòa – Tân Tiến – Đồng Sơn, một tại khu Bắc Hải – Thiên Phước. Hai bên là công viên Lê Thị Riêng, Bệnh viện Nhân Dân 115 và Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch.

Ảnh 21 – Chuỗi ga ngầm giữa cụm bệnh viện, đại học

Đây là đoạn ngầm dày ga nhất. Ba ga ngầm nằm liên tiếp: khu Lữ Gia – Trường ĐH Bách khoa gần sân Phú Thọ, khu Bà Hạt – Nhật Tảo cạnh LOTTE Mart, và khu Đại học Y Dược – Hùng Vương Plaza. Bao quanh là Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhi Đồng 1 và chợ An Đông.

Ảnh 22 – Ga ngầm Chợ Lớn trước khi vượt kênh

Từ ga Đại học Y Dược, tuyến xuyên ngầm khu Chợ Lớn, cắt Nguyễn Trãi và Trần Hưng Đạo, đi gần Hội Quán Nghĩa An và Miếu Bà Thiên Hậu. Ga ngầm khu Bệnh viện Răng Hàm Mặt Sài Gòn nằm cạnh đại lộ Võ Văn Kiệt và cầu Chà Và, trước khi vạch xanh vượt kênh Tàu Hủ rồi kênh Đôi.

Điểm ngầm cuối và trở lại mặt đất tại Quốc lộ 50 (ảnh 23–25)

Khi ra khỏi vùng phố cổ, tuyến chuyển pha lần nữa. Điểm ngầm cuối nằm ở nút Nguyễn Văn Linh, sau đó vạch xanh nổi lên chạy trên cao hoặc mặt đất dọc Quốc lộ 50 – nơi quỹ đất rộng và mật độ giảm dần.

Ảnh 23 – Vùng ngầm cuối tại nút Nguyễn Văn Linh

Tuyến bám Quốc lộ 50 xuyên xã Bình Hưng. Ga phía Bắc tại khu Bến xe Quận 8 gần giao Tạ Quang Bửu; xuống Nam là vùng tô đặc ngay nút giao với đại lộ Nguyễn Văn Linh, đánh dấu điểm ngầm cuối cùng. UBND xã Bình Hưng và chợ Bùi Minh Trực – Phạm Thế Hiển nằm hai bên.

Ảnh 24 – Ga mặt đất trên đường Song Hành

Qua nút Nguyễn Văn Linh, tuyến nổi lên chạy theo đường Song Hành Quốc lộ 50 trên đất xã Phong Phú. Hai ga lộ thiên: một gần khu Chùa An Hòa, một phía Nam cạnh chung cư Saigon Intela. Phía Đông là Mizuki Park và Ehome S Nam Sài Gòn; phía Tây có Conic – Greenlife 13C và Trường ĐH Văn Hiến.

Ảnh 25 – Cặp ga lộ thiên khu Phú Lạc

Cảnh quan thưa dần, tuyến giữ pha mặt đất theo trục Quốc lộ 50 – Song Hành. Hai ga: một tại khu giao đường ký hiệu HL7 gần đường 12F, một tại khu dân cư Phong Phú 4 cạnh đường Tân Liêm. Phía Đông có Trạm 220kV Bình Chánh, chợ Phú Lạc và Trung tâm Thể thao Thành Long; phía Tây là Lovera Vista.

Pha cuối tuyến: ga mặt đất giữa vùng nông nghiệp Bình Chánh (ảnh 26–30)

Năm khung hình khép lại đều thuộc pha mặt đất, giữa vùng ruộng ao thấp trũng. Ở đây tuyến còn tách làm hai hướng với hai đầu mút riêng, tất cả đều lộ thiên vì địa hình trống trải không đòi hỏi đi ngầm.

Ảnh 26 – Ga mặt đất nơi tuyến tách nhánh

Tại xã Đa Phước, tuyến tách làm hai hướng, mọi ga đều mặt đất. Trên trục Quốc lộ 50 có ga khu Bà Cả cạnh Trường THCS Đa Phước. Nhánh rẽ Tây mang hai ga: một giữa vùng ruộng gần Trường THPT Đa Phước, một gần Công ty Đức Hưng Long. Phía Đông là nghĩa trang Đa Phước.

Ảnh 27 – Ga cầu cạn nhánh Tây vượt sông

Nhánh Tây chạy trên cầu cạn qua vùng ruộng ô thửa, vượt dòng sông men trục Hưng Long – Qui Đức. Hai ga: một tại khu Công ty Đức Hưng Long, một phía Đông gần đường Số 4C. Phía Nam là hành lang cao tốc Bến Lức – Long Thành với kênh T9, T10; quanh đó có chùa Linh Hòa và Thánh thất Đa Phước.

Ảnh 28 – Ga đầu mút nhánh Hưng Long

Nhánh Tây kết thúc bằng ga mặt đất gần kênh T5 và đường Đinh Văn Ước, cạnh chùa Phổ Minh và hồ bơi Dr. Lộc, thuộc xã Hưng Long. Phía Tây Nam có chợ Hưng Long và trục An Phú Tây – Hưng Long; bên dưới là hai hành lang ĐCT Bắc – Nam phía Đông và ĐCT Bến Lức – Long Thành.

Ảnh 29 – Ga mặt đất nơi tuyến rời quốc lộ

Khung hình quay lại trung tâm Đa Phước. Ga khu Bà Cả hiện ở góc trên; nhánh Tây đi Hưng Long với ga Đức Hưng Long và ga giữa đồng. Điểm mới là đường cong mặt đất phía dưới phải, nơi tuyến tách khỏi quốc lộ và uốn về Đông Nam qua khu đường Số 4C. Satrafoods Đa Phước và Happy Farm nằm gần đó.

Ảnh 30 – Ga đầu mút phía Đông Quốc lộ 50

Đầu mút cuối cùng cũng là ga mặt đất. Từ ga gần Trường THPT Đa Phước, tuyến chạy theo hành lang Quốc lộ 50 rồi uốn Đông Nam, dừng tại khu đất phía Đông quốc lộ, gần Thánh thất Đa Phước và đường Số 4C. Ngay phía Nam là nút giao Quốc lộ 50 với cao tốc Bến Lức – Long Thành cùng hầm chui Tam Bửu Tự.

Các dự án và khu vực hưởng lợi từ tuyến metro số 5

Xét theo cao độ, mỗi nhóm ga phục vụ một kiểu khu vực khác nhau. Dưới đây là các cụm dân cư và trung tâm được nhận diện trực tiếp trên chuỗi ảnh, chỉ gồm tên xuất hiện trong lớp dữ liệu.

• Cụm ga trên cao phía Đông: Vinhomes Grand Park, Vincom Mega Mall Grand Park, cụm Origami và Lumiere Boulevard có tuyến chạy xuyên tâm; Eco Garden LT, The Stay Saigon Riverfront, MT EastMark City, Blue Diamond Riverside và khu đô thị Đông Tăng Long nằm quanh các ga đầu tuyến.
• Cụm ga trên cao giao cắt lớn: The Eastern, Park Riverside, The Classia Khang Điền, Villa Park, Rio Vista quanh ga Liên Phường – Võ Chí Công; The Global City ở cửa ngõ; Lakeview City, Palm Heights cạnh cao tốc; Estella Place, Masteri Thảo Điền, The Vista An Phú, LUMIÈRE Riverside bám ga An Phú.
• Cụm ga ngầm nội thành: Vinhomes Central Park, Landmark 81, Pearl Plaza gần đoạn ngầm Nguyễn Hữu Cảnh; The ADORA sát ga Lăng Cha Cả; LOTTE Mart, Hùng Vương Plaza, GO! Miền Đông trên chuỗi ga Lý Thường Kiệt.
• Cụm ga mặt đất Bình Chánh: Mizuki Park, Ehome S Nam Sài Gòn, khu nhà ở Nguyên Sơn, Conic – Greenlife 13C, Saigon Intela, khu dân cư Phong Phú 4 và Lovera Vista dọc Quốc lộ 50.

Điểm chung là mỗi cụm đều nằm trong cự ly tiếp cận một vị trí ga theo dữ liệu quy hoạch. Cụm phía Đông hưởng lợi từ ga trên cao dễ tiếp cận và khả năng chuyển tuyến tại An Phú; cụm nội thành gắn với các ga ngầm phục vụ bệnh viện, đại học; cụm phía Nam có thêm trục vận chuyển dọc Quốc lộ 50. Các nhận định chỉ nói về vị trí và cao độ theo bản đồ.

Tổng kết

Phân loại theo cao độ, tuyến metro số 5 TP.HCM đi qua bốn pha rõ rệt. Pha trên cao và mặt đất phía Đông kéo dài từ Tam Đa – Long Phước, xuyên Vinhomes Grand Park, dọc Liên Phường tới nút An Phú. Sau khi vượt sông Sài Gòn, tuyến chuyển sang pha đi ngầm suốt lõi nội thành, dưới Điện Biên Phủ, Bạch Đằng, Phan Đăng Lưu, Hoàng Văn Thụ và Lý Thường Kiệt. Điểm ngầm cuối nằm ở nút Nguyễn Văn Linh, sau đó tuyến nổi lên chạy mặt đất dọc Quốc lộ 50 qua Bình Hưng, Phong Phú và kết thúc tại Đa Phước cùng nhánh Hưng Long. Việc đổi pha luôn gắn với hai yếu tố: mật độ đô thị và quỹ đất, đúng như những gì 30 khung hình thể hiện.

Ghi chú quan trọng

• Ga trên cao và đoạn đi ngầm của tuyến metro số 8 TP.HCM
• Bản đồ tuyến metro số 1 TP.HCM: vị trí ga ngầm và ga trên cao
• Ga nổi hay ga ngầm? Phân loại nhà ga tuyến metro số 3 TP.HCM
• Ga trên cao và ga ngầm tuyến metro số 7 TP.HCM: đoạn nào chìm, đoạn nào nổi?
• Metro số 6 TP.HCM: đoạn nào chạy trên cao, đoạn nào chui ngầm?